4/12/2013

Najcenniejsze zagrożone - subiektywna lista

Wśród ginących pałaców i dworów na Dolnym Śląsku znajdują się prawdziwe perełki architektoniczne, które mimo postępującej degradacji powinny być ratowane - ocalone dla kolejnych pokoleń bez względu na koszt takiej operacji. Stawką nie są przecież tylko mury, ale spuścizna kulturalna regionu, która jest w opłakanym stanie. Czym byłyby północno-wschodnie regiony kraju bez ceglanych zamków krzyżackich ? Jak wyglądałoby Podhale gdyby zburzono wszystkie stare góralskie chałupy ? Czy po likwidacji wszelkich materialnych śladów po przemysłowej spuściźnie Górny Śląsk różniłby się czymkolwiek od innych regionów w kraju ? Dlaczego w takim razie niszczone są dolnośląskie zabytki, które mają ogromne znaczenie dla tożsamości tej ziemi ?


Zaszkodziła im "zła" historia, nadmiar takich budynków w okolicy, utrata dotychczasowych właścicieli oraz brak zainteresowania i emocjonalnej więzi ze strony urzędów i lokalnych społeczności. Wydaje się, że dla wielu już nie ma żadnego ratunku, ale to nie jest prawda. Jeżeli istnieje chociaż jedna ściana zawsze warto tą ścianę po prostu podeprzeć aby się nie wywróciła. Zniszczone mury należy zabezpieczyć i wzmocnić, do czego nie są wymagane żadne ogromne fundusze, a jedynie odrobina dobrej woli. Detale kamieniarskie przewieźć do lapidariów gdzie bezpiecznie by przetrwały w razie ewentualnej odbudowy takiego pałacu. Tak niewiele, a tak wiele...

Dzisiaj nie znajdujemy dla większości z nich sensownego przeznaczenia, ale czy w 2050 roku nie okaże się że na takie obiekty jest zapotrzebowanie ? Tego nie wiemy. Musimy zachować te mury żeby nie zostawić przyszłym pokoleniom spalonej ziemi.

"Wszystkiego uratować się nie da" - ten slogan brzmi na każdym kroku i sprowadza na ziemię. Przyjmując, że dużą część stanowią eklektyczne, mało znaczące obiekty XIX-wieczne to dlaczego nie ratuje się tych najcenniejszych ? Poniżej subiektywna lista najpiękniejszych i najbardziej wartościowych, pod różnymi względami, rezydencji Dolnego Śląska które są obecnie w ruinie lub zdewastowane czekają na wyrok:

- Bagieniec - zamek z XVI-XIX wieku
- Biała - zamek z XVI-XIX wieku
- Biestrzykowice - barokowy dwór z XVIII wieku
- Borzygniew - renesansowy dwór z XVII wieku
- Bożków - pałac z XIX wieku
- Brody - barokowy pałac z XVII wieku
- Brzezinka - barokowy pałac z XVIII wieku
- Chobienia - zamek z XVI-XVIII wieku
- Chocianowiec - renesansowy dwór z XVII wieku
- Chocianów - barokowy pałac z XVIII wieku
- Chotków - barokowy pałac z XVIII wieku
- Chrzelice - zamek z XIII-XVIII wieku
- Ciepłowody - zamek z XIV wieku
- Czernina Górna - barokowy pałac z XVIII wieku
- Daszów - barokowy pałac z XVIII wieku
- Dziesław - barokowy pałac z XVIII wieku
- Dziewin - renesansowy dwór z XVI wieku
- Giebułtów - barokowy pałac z XVII wieku
- Glinica - barokowy pałac z XVIII wieku
- Głogówek - zamek z XIII-XIX wieku
- Gorzanów - renesansowy pałac z XVI wieku
- Gościszów - renesansowy zamek z XIV-XVIII wieku
- Goszcz - barokowy pałac z XVIII wieku
- Grodziec - barokowy pałac z XVIII wieku
- Jakubów - pałac z XIX wieku
- Jędrzychów - zbór ewangelicki w miejscu zamku z XIV wieku
- Jędrzychowice - renesansowy dwór z XVI wieku
- Kamieniec Ząbkowicki - neogotycki pałac z XIX/XX wieku
- Kamienna Góra - zamek z XVI-XIX wieku
- Kamionna - barokowy pałac z XVIII wieku
- Kluczowa - pałac z XIX wieku
- Kopice - pałac z XIX wieku
- Kostrzyna - barokowy pałac z XVIII wieku
- Kraszowice - renesansowy dwór z XVI wieku
- Krzydłowice - barokowy pałac z XVIII wieku
- Lipa - zamek z XIV wieku
- Lubiatów - renesansowy dwór z XVII wieku
- Lubiechowa - renesansowy dwór z XVI wieku
- Luboradz - barokowy pałac z XVIII wieku
- Łażany - pałac z XVIII wieku
- Łąka Prudnicka - zamek z XV-XIX wieku
- Maciejowiec - renesansowy dwór z XVII wieku i pałac z XIX wieku
- Mańczyce - pałac z XIX wieku
- Miechowice Oławskie - renesansowy dwór z XVI wieku
- Międzylesie - zamek z XVI-XVIII wieku
- Moja Wola - pałąc z XIX wieku
- Mokrzeszów - pałac/szpital z XIX wieku
- Mrowiny - pałac z XIX wieku
- Mściwojów - renesansowy dwór przebudowany na pałac z XVIII wieku
- Niemodlin - zamek z XIV-XVIII wieku
- Niemojów - renesansowy dwór sołtysi z XVI wieku
- Nieszkowice - dwór z XV-XIX wieku
- Niwnice - renesansowy dwór z XVI wieku
- Osiek Grodkowski - pałac z XIX wieku
- Ołdrzychowice Kłodzkie - pałac z XIX wieku
- Owiesno - zamek z XIV-XIX wieku
- Panków - zamek z XIV-XIX wieku
- Parchów - barokowy pałac z XVIII wieku
- Pielaszkowice - zamek z XVI-XIX wieku
- Piotrkowice - barokowy pałac z XVII wieku
- Piotrowice Świdnickie - dwór z XVI -XVIII wieku
- Piotrówek - pałac z XIX wieku
- Pisarzowice - pałac z XVII wieku
- Piszkowice - barokowy pałac z XVIII wieku
- Pobiedna - barokowy pałac z XVIII wieku
- Podgórki - barokowy pałac z XVIII wieku
- Prochowice - zamek z XV wieku
- Prusy - renesansowy pałac z XVII wieku
- Przydroże Małe - pałac z XVIII wieku
- Radzików - renesansowy dwór z XVI wieku
- Ratno Dolne - zamek z XIV-XIX wieku
- Roztoka - pałac z XVII wieku
- Rząsiny - pałac z XVI-XIX wieku
- Rząśnik - barokowy pałac z XVIII wieku
- Ścinawka Dolna - renesansowy dwór z XVI wieku
- Ścinawka Średnia - renesansowy dwór z XVI wieku
- Ścinawka Górna - dwór z XVI-XVIII wieku
- Sichów - barokowy pałac z XVIII wieku
- Siecieborzyce - barokowy pałac z XVIII wieku
- Siedlce - barokowy pałac z XVIII wieku
- Siedlimowice - pałac z XIX wieku
- Siedlisko - zamek z XVI-XIX wieku
- Sieniawka - dwór z XVII wieku
- Siestrzechowice - pałac z XVI-XIX wieku
- Skała - pałac z XIX wieku
- Słupice - dwór z XVI wieku
- Sokołowsko - sanatorium "Grunwald" z XIX wieku
- Stara Kraśnica - zamek z XVIII-XIX wieku
- Stolec - pałac z XIX wieku
- Stoszów - renesansowy dwór z XVI wieku
- Trzebieszowice - renesansowy dwór z XIV-XVI wieku
- Uraz - zamek z XIII-XIX wieku
- Warta Bolesławiecka - renesansowy dwór z XVI wieku
- Wierzbna - zespół pałacowo-klasztorny z XVIII wieku
- Wilkanów - barokowy pałac z XVIII wieku
- Winnica - grangia cysterska z XVIII wieku
- Wiry - renesansowy dwór z XVI wieku
- Wiśniowa - pałac z XIX wieku
- Witostowice - zamek z XVI-XVIII wieku
- Wojanów-Bobrów - pałac z XIX wieku
- Zaborów - barokowy pałac z XVIII wieku
- Żarska wieś - pałac z XVIII/XIX wieku
- Żary - zespół pałacowo-zamkowy z XIII-XVIII wieku
- Zastruże - barokowy pałac z XVIII wieku
- Żeleźnik - barokowy pałac z XVIII wieku

Po selekcji zostało  około 100 zamków, pałaców, dworów na terenie 3 województw - to pokazuje bogactwo tej ziemi, ale też ogrom zaniedbań i zniszczeń. Bez względu na wszystko trzeba spróbować uratować chociaż te wybrane. Inaczej Dolny Śląsk zamieni się w czarną dziurę bez tożsamości i bez wyrazu.

15 komentarzy:

  1. Anonimowy4/12/2013

    A gdzie Kopice?!

    OdpowiedzUsuń
  2. Anonimowy4/12/2013

    Brakuje też zamku w Prochowicach.

    OdpowiedzUsuń
  3. Na swoje usprawiedliwienie - podobno w Prochowicach trwa remont, ale zanim zamek nie odzyska świetności nie ma co otwierać szampanów. Jest dodany. Jeżeli czegoś ważnego brakuje proszę o sugestie. Warto stworzyć listę kompletną.

    OdpowiedzUsuń
  4. Anonimowy4/12/2013

    A w ogóle to kawał dobrej roboty, gratuluję i dziękuję :)

    OdpowiedzUsuń
  5. Ja dziękuję za trafne uwagi :)

    OdpowiedzUsuń
  6. Anonimowy4/12/2013

    A może jeszcze wzorem Mokrzeszowa dodać by Sokołowsko?

    OdpowiedzUsuń
  7. Anonimowy4/12/2013

    Źle skończą także zapewne Biechów, Pyszczyn czy Roztocznik, ale ich sytuacja nie jest aż tak nagląca.

    OdpowiedzUsuń
  8. Na razie Biechów i Roztocznik mają nowych właścicieli, co oczywiście nic nie oznacza ale trzeba czekać... Pyszczyn ma nowy dach i ochronę, na razie...

    OdpowiedzUsuń
  9. Anonimowy4/12/2013

    A Przydroże Małe i koniecznie Boguszyce? No i Moja Wola - to byłoby wprawdzie już czwarte województwo, ale obiekt wyjątkowy :)

    OdpowiedzUsuń
  10. Anonimowy4/12/2013

    Dodałbym jeszcze Pątnów i może Ocice.

    OdpowiedzUsuń
  11. Anonimowy4/12/2013

    Ostatnia porcja propozycji na dziś: Chwalimierz, Dębice, Maniów Mały, Maniów Wielki. Pozdrawiam!

    OdpowiedzUsuń
  12. Piszecie ze tyle zabytków ginie na Dolnym Śląsku ,mam podobne wrażenie co do naszych zabytków na wsch Polski.A co z funduszami unijnymi i ich pozyskiwaniem na cele hotelowo restauracyjne,bo tylko takie przeznaczenie widzę dla wszystkich tego typu obiektów.Nie ma co winić państwa, zabytki to wór bez dna,zawsze znajda sie ważniejsze cele,zawsze tak było i tak będzie najwięcej pieniędzy idzie na miejsca takie jak Kraków prawie cała pula niestety.

    OdpowiedzUsuń
  13. /A co z funduszami unijnymi/

    Jeżeli zostanie zatwierdzony budżet na lata 2014-2020, to wtedy będzie można szukać w nim pieniędzy.
    Ale plany trzeba już robić, bo pieniądze się szybko rozejdą, a trzeba zdążyć i z procedurą, i ze zgromadzeniem wkładu własnego, i z realizacją.

    OdpowiedzUsuń
  14. Problem w tym, że większość wymienionych zabytków, o ile nie wszystkie, nie mają żadnych szans ponieważ właściciele, nawet jeżeli należą one do skarbu państwa, nie są nimi zainteresowani.

    OdpowiedzUsuń

Administrator strony nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy.