12/29/2013

Za granicą...

Zaledwie 15 minut jazdy samochodem z centrum Katowic i możemy znaleźć się w odmiennym od śląskich miast pejzażu, będącym wymownym świadectwem skomplikowanej historii tej ziemi. Za granicą Śląska, w Zagłębiu Dąbrowskim znajduje się Będzin, który łączy w sobie klimat dużego miasta przemysłowego miasteczkiem jakby żywcem przeniesionym gdzieś ze wschodnich województw. Nie ma ulic wyznaczonych od linijki, w pruskim drylu ustawionych rzędów kamienic uginających się od eklektycznych dekoracji. Długo trzeba dzisiaj szukać ukrytego uroku chaotycznej zabudowy niszczonej podczas II wojny światowej i wtedy, gdy powstawały wielkie inwestycje socjalizmu brutalnie niszczące na swojej drodze spuściznę historyczną. Górujący nad miastem średniowieczny zamek - jedna z ikon turystycznych Polski, piękny pałac Mieroszewskich położony w zadbanym zabytkowym parku, kirkut ze spadającymi ze stromego zamkowego zbocza macewami, kościół św. Trójcy i podziemia wydrążone poniżej, będące nową atrakcją turystyczną regionu. Dookoła ogromne osiedla bloków, wyjęte z zupełnie innej bajki, brutalnym kontrastem sprowadzające nas na ziemię. Na horyzoncie majaczy wzgórze z ruinami żelbetowej katedry - cementowni "Grodziec" - wspaniałego zabytku industrialnego. Chociaż Będzin i inne miasta Zagłębia Dąbrowskiego od dawna są połączone w jeden organizm z miastami śląskimi. wciąż widać można odczuć granicę, którą pozostawiła historia. Warto ją przekroczyć...















więcej zdjęć na www.zabytkigornegoslaska.com.pl

12/21/2013

Dolnośląskie zamki, pałace i dwory 2013

Czas na podsumowanie sytuacji zabytkowych rezydencji na Dolnym Śląsku w 2013 roku. Trudno mówić w tym przypadku o spektakularnym przełomie, ale pierwszy raz od wielu lat można powiedzieć że coś drgnęło...

- Na terenie Wieży Książęcej w Siedlęcinie przeprowadzono prace archeologiczne.

- Do zamku Chojnik doprowadzono kanalizację i bieżącą wodę.

- Otwarto punkt widokowy na wieży zamkowej w Jaworze. We wnętrzach zamkowych Muzeum Regionalne w Jaworze zamierza popularyzować wiedzę o dawnej siedzibie Piastów śląskich i starostów księstwa jaworskiego.

- Wykonano remontu dachu, nad barokową częścią zamku Książ. Dotację na remont części dachu zamku Książ, w wysokości 400 tys. zł, przekazało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Są to pieniądze pochodzące z puli na ochronę zabytków. Pozostała część inwestycji zostanie sfinansowana z budżetu gminy Wałbrzych. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznało również 100 tys. zł na remont Mauzoleum Hochbergów.

- Odnowiony został dach nad częścią pałacu w Kunowie (koło Zgorzelca).

- Trwa odbudowa zamku Niesytno w Płoninie. W 2013 roku prowadzono prace archeologiczne, odgruzowano pałac renesansowy oraz wieżę zamkową, częściowo odbudowany został budynek i mury obronne zamku średniowiecznego.



- Odbyło się kilka przetargów Agencji Nieruchomości Rolnych mających na celu wyłonienie nabywcy zabytkowego dworu i folwarku w Moczydlnicy Klasztornej. Dotychczas nie przyniosły one rezultatu.

- Na sprzedaż wystawiono zamek w Dobrej (koło Oleśnicy). Jego cena to 6 mln zł.

- Pałac w Borowej ostał wystawiony na sprzedaż na prawach licytacji komorniczej.


- Pałac w Kluczowej po zabezpieczeniu murów i dachu został wystawiony na sprzedaż.

- Pałac w Sobieszowie (Jelenia Góra przekazano dla Karkonoskiego Parku Narodowego w celu utworzenia centrum edukacyjnego.

- Zawalił się dach dworu w Chróścinie (koło Góry)

- Gmina Głogówek po długoletnich staraniach odzyskała zamek Oppersdorffów.

- Agencja Nieruchomości Rolnych w szóstym przetargu znalazła kupca dla barokowego pałacu w Parchowie. Zniszczoną rezydencję zdecydowała się kupić, wyremontować i przywrócić do życia osoba prywatna.



- Zakończyły się prace remontowe na obu wieżach Zamku Piastowskiego w Legnicy .

- Pałac w Pyszczynie kupiła osoba prywatna za ponad 848 tys. zł.

- Przeprowadzono remont pałacu w Chwałkowie.

- Pałac w Mikułowej sprzedany za 800 tys. zł. Ma w nim powstać ośrodek wypoczynkowy.

- Zawaliły się częściowo zabudowania przypałacowe w Tomaszowie Bolesławieckim. Sam pałac jest opuszczony i systematycznie dewastowany.

- Agencja Nieruchomości Rolnych rozstrzygnęła dwa przetargi na sprzedaż XIX-wiecznych pałaców - w Dobrzeniu i Obiszowie. Pierwszą rezydencję kupiła firma, właścicielem drugiej został prywatny inwestor.

- W dalszym ciągu trwają prace remontowe na terenie zamku w Karpnikach.

- Zamek w Gościszowie został wystawiony na sprzedaż. Na razie bez efektów.

- Prokuratura Rejonowa w Świdnicy zwróciła się do prokuratury niemieckiej  o pomoc w ściganiu niemieckich właścicieli zespołu pałacowego w Mokrzeszowie.

- Trwa remont pałacu w Borku Strzelińskim. Planowane otwarcie - sierpień 2014 r.

- Sprzedany został unikatowy dwór sołtysi w Niemojowie. Nieruchomość kupili pasjonaci archeolodzy.

-  Pałac w Zabardowicach ma nowego właściciela. Planuje on stworzyć w nim dużą placówkę rehabilitacyjno - medyczną z zapleczem hotelowym.

- Zabezpieczono i częściowo odbudowano ruiny zamku w Ząbkowicach Śląskich.

- Trwają prace remontowe na terenie zamku w Prochowicach.

- Przeprowadzono rewitalizację zabytkowego parku pałacowego w Krzydłowicach. Przy okazji uporządkowane zostały ruiny pałacu.

- W dalszym ciągu trwa remont zabytkowego pałacu w Chróstniku.

- Zawaliła się ściana korpusu głównego pałacu w Skale. Wydarzenie to przeszło bez żadnego echa i mimo kolejnej zmiany właściciela pałac popada w kompletną ruinę.

- Zawaliła się ściana renesansowego dworu w Chocianowcu. W pierwszej chwili gmina Chocianów, która jest właścicielem zabytku postanowiła ten cenny obiekt po prostu wyburzyć ale po interwencji konserwatora zabytków zmieniła zdanie i zabytek ma być zabezpieczony.

- W Zamku Książąt Głogowskich w Głogowie powstanie Centrum Konferencyjno-Wystawiennicze. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego na realizację projektu przeznaczy ponad 2,8 miliona złotych dofinansowania.

- Przeprowadzono prace remontowe na terenie pałacu w Krzyżowicach.

- Stowarzyszenie Historyków Sztuki podjęło uchwałę o oddaniu zamku w Wojnowicach Skarbowi Państwa. Dotychczasowy dzierżawca obiektu wypowiedział umowę i obiekt został zamknięty na czas nieokreślony.

- Zespół pałacowo-parkowy w Żmigrodzie został doceniony przez generalnego konserwatora zabytków w konkursie "Zabytek Zadbany 2013". Został laureatem w kategorii "Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu".

- Za 646 tys. zł wrocławski oddział Agencji Nieruchomości Rolnych sprzedał zespół dworsko-pałacowy w Łękanowie. Nowy właściciel chce tam stworzyć centrum konferencyjno-hotelowe.

- Przeprowadzono prace remontowe na terenie zamku w Wołowie.

- W dalszym ciągu niszczeją renesansowe polichromowane stropy dworu w Miechowicach Oławskich. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu wydał nakaz remontu dla właściciela dworu.

- Zniszczony został tzw. Dziki Wąwóz na terenie pałacowego parku w Maciejowcu, gdzie Lasy Państwowe wybudowały drogę do transportu drewna. Sam pałac był spontanicznie zabezpieczany przez miłośników zabytków, ale w dalszym ciągu jego stan się pogarsza.

- 1,5 mln zł dotacji dostała Fundacja Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej na rewitalizację XIX-wiecznego parku w Bukowcu.

- Trwają prace na terenie zamku Grodno w Zagórzu Śląskim. Zakończył się remont dziedzińca, odtworzono też część zniszczonego dachu. Jeszcze w tym roku udostępniona zostanie odrestaurowana kaplica.

- Przeprowadzono rewaloryzację parku pałacowego w Mysłakowicach

- Ruszył remont dworu biskupiego w Nysie - odnawiane są elewacje i dach. W przyszłości ma się w nim mieścić hotel i restauracja.

- Odnowiono elewacje pałacu biskupiego w Nysie, w którym mieści się muzeum regionalne.

- W dalszym ciągu przeprowadzana jest rewitalizacja pałacu i parku w Kamieńcu Ząbkowickim. Chociaż planowane prace potrwają jeszcze wiele kolejnych lat obiekt udostępniono turystom.




- Dwór w Ścinawce Górnej ma nowego właściciela, który zapowiada renowację tego cennego zabytku. Spółka Masena, kupiła w tym roku także pałac w Łękanowie. W dworze Sarny powstanie hotel, a kaplica ma być przeznaczona na cele kulturalne.



- Trwa remont wspaniałego pałacu w Gorzanowie. Wykonano nowe pokrycie dachowe, odnowiono wieżę zegarową, przemurowano zniszczone partie murów ratując obiekt przed zawaleniem. Cały czas trwają inne prace na terenie zabytku i otaczającego go parku o czym na bieżąco informuje strona www.palacgorzanow.pl



- Agencja Nieruchomości Rolnych organizuje kolejne przetargi, które mają na celu wyłonić nabywców zabytkowych nieruchomości na Dolnym Śląsku. W ofercie znajduje się kilkanaście pałaców, dworów i folwarków.

W porównaniu z zeszłym rokiem można mówić o postępie, coraz więcej zabytków znajduje nowych właścicieli, remontowane są nowe rezydencje. W szczególności cieszą prace w Kamieńcu Ząbkowickim, Gorzanowie, Płoninie i Ząbkowicach Śląskich oraz zakończony remont pałacu w Borku Strzelińskim. Cieszy fakt, że znaleźli się nowi właściciele szczególnie cennych pałaców w Parchowie i Ścinawce Górnej.

To jednak wciąż jest kropla w morzu potrzeb gdy weźmiemy pod uwagę sytuację innych zabytków w regionie. Kilkaset pałaców i dworów na Dolnym Śląsku z każdym dniem popada w coraz większą ruinę.

12/16/2013

Dolnośląski skarbiec

Najważniejsze dolnośląskie muzeum obchodzi w tym roku 65 rocznicę swego powstania, chociaż jego korzenie sięgają jeszcze czasów niemieckiego Breslau w 1815 roku.  Gmach w którym mieszczą się zabiory powstał w latach 1883-1886 według projektu Karla Friedricha Endella i do dzisiaj zachwyca swoim rozmachem i funkcjonalnością. Muzeum Narodowe we Wrocławiu, bo o nim mowa, do 1970 roku nosiło nazwę Muzeum Śląskiego, a później "podniesiono jego rangę" zmieniając nazwę i Muzeum Śląskie możemy zwiedzać dzisiaj jedynie w Katowicach (Górnośląskie w Bytomiu) chociaż jest to bardzo mylne.


We wrocławskiej placówce mamy do czynienia głównie ze sztuką śląską, usystematyzowaną chronologicznie i tematycznie, uzupełnioną o polskie eksponaty przywiezione z Kresów po 1945 roku i sztukę współczesną. Kwintesencja regionu w doskonałej oprawie. Kolejny obowiązkowy punkt dla miłośników dolnośląskich zabytków: obrazy Willmanna, rzeźbiarskie wyposażenie wielu świątyń, numizmatyka, przedmioty codziennego użytku czyli prawdziwe skarby, których szukamy bez sukcesu w ogołoconym z dzieł sztuki regionie.















więcej zdjęć na www.zabytkidolnegoslaska.com.pl

12/15/2013

Mały ślad wielkiej wojny

"Zawiesimy nad Berlinem sztandar zwycięstwa!"

Napis tej treści zachował się na wiadukcie węzła Jarostów, na 113 kilometrze autostrady A4 w kierunku Legnicy. Namalował go w 1945 roku nieznany żołnierz Armii Czerwonej w drodze do Berlina, a podczas modernizacji wykonawca postanowił zachować i wyeksponować tą niezwykłą pamiątkę. 



12/13/2013

Skarby muzeum w Nysie

Kapcie, wyfroterowane parkiety, rycerskie zbroje, obrazy na ścianach i eksponaty w gablotach - takie muzeum wielu z nas kojarzy się już tylko i  wyłącznie z dzieciństwem. Odeszło na rzecz multimedialnych nowinek, elektronicznych fajerwerków i wyszukanych sposobów ekspozycji, często kosztem eksponatów, które nie odgrywają dzisiaj znaczącej roli. Liczy się już tylko forma a nie treść, jakby muzea musiały konkurować z galeriami handlowymi i skomercjalizowały się razem z otaczającym je światem...


Muzeum w Nysie jest chlubnym wyjątkiem, gdzie poczujemy ten zapomniany klimat. Trzy kondygnacje ogromnego pałacu biskupiego, pełne cennych eksponatów ze wszystkich dziedzin sztuki, ze wszystkich epok, których ilość i wartość przewyższa kolekcje muzealne w wielu dużych miastach.




Wizyta w skarbcu św. Jakuba ulokowanym w kościelnej dzwonnicy to już inne doznania, ale wciąż najważniejszy jest eksponat, a nie scenografia.





Oferta muzealna niewielkiej Nysy to czołówka w skali kraju. W szczególności teraz, gdy pogoda nie sprzyja spacerom w plenerze, warto zajrzeć do środka i poznać spory kawałek historii Śląska. Tutaj zobaczymy przedmioty pochodzące z nieistniejącego już świata śląskiego mieszczaństwa i arystokracji, takie jak na przykład elementy dawnego wystroju pałaców:w Kamieńcu Ząbkowickim, Frączkowie, Kopicach i wielu innych rezydencji.






więcej zdjęć: muzeum - skarbiec św. Jakuba

12/08/2013

Skreślony naród, skreślona kultura

"Szanując przekonanie części Ślązaków o ich pewnej odrębności, wynikającej z kultury i regionalnej gwary, nie można jednak zaakceptować sugestii, iż tworzy się naród śląski, bądź już istnieje - w liczbie kilkuset tysięcy osób, którzy zadeklarowali taką przynależność w spisie powszechnym. Dążenie do uzyskania autonomii i poczucia pełnego władztwa osób "narodowości śląskiej" na terenie Śląska, należy ocenić jako dążenie do osłabienia jedności oraz integralności państwa polskiego, co jest sprzeczne z zasadą wynikającą z art. 3 Konstytucji RP"

Tak brzmi uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego, który orzekł, że rejestracja Stowarzyszenia Osób Narodowości Śląskiej była nielegalna. Sąd orzekł, że 800 000 ludzi, którzy w spisie powszechnym uznali, że są narodowości śląskiej po prostu się myli, a jeżeli będą się dalej upierali przy swoim zostaną uznani za zdrajców i renegatów.

Każdy może mieć swój pogląd na tą sprawę, bo nie jest ona wcale jednoznaczna i prosta. Punkt widzenia zależy od punktu siedzenia, trudno jednak zrozumieć dlaczego zabrania się komuś myślenia o sobie w innych kategoriach niż zostało to powszechnie przyjęte. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu w Polsce nie tolerowano narodowości ukraińskiej, białoruskiej, dzisiaj ochoczo wzywa się do solidarności z Kosowem lub Katalonią. Rozdwojenie jaźni, czy cynizm polityków ? A może po prostu spuścizna myślenia rodem z PRL, wciąż żywa w niepodległej Rzeczpospolitej Polskiej, wybiórczo i przedmiotowo traktującej swoją historię.


Skąd tutaj ten temat ? Wbrew pozorom ma on związek ze śląskimi zabytkami. Podobnie jak z ludźmi, do dzisiaj jest problem ze śląskim dziedzictwem kulturowym. Jest ono albo polskie, albo niemieckie, rzadko ktoś używa przymiotnika "śląskie". Po 1945 roku śląskie zabytki w zdecydowanej większości zostały rozkradzione, zniszczone, zdewastowane ponieważ były "niemieckie", w związku z tym mieszkańcy Śląska, bez względu na to czy czują się narodem śląskim, czy Polakami, do dzisiaj nie mają prawa upominać się o swoje. W oczach wielu rodaków zainteresowanie historią tej ziemi jest odbierane jako współczesna germanizacja i budzenie demonów. Podobnie jak narodowość śląska, śląskie zabytki są traktowane w większości jako coś podejrzanego, gorszego, niechcianego - "poniemieckie rudery", które trzeba zniszczyć i zapomnieć. Ten wyrok wydało społeczeństwo pozbawione swojej tożsamości...