4/12/2015

Kłopotliwy spadek po śląskim Kopciuszku

Gdy w 1848 roku we Wrocławiu przeczytano słowa testamentu po zmarłym Karolu Goduli wybuchł skandal. Bajecznie bogaty przemysłowiec większą część swojego majątku zapisuje sześcioletniej Joannie Gryzik sprawiając że staje się ona jedną z najbogatszych kobiet XIX wiecznego Śląska. Historia jak z bajki ma jednak swój początek dużo wcześniej gdy niezbyt zamożny Godula krok po kroku pnie się po szczeblach kariery u hrabiów Ballestremów zostając w pewnym momencie ich wspólnikiem. Po usamodzielnieniu pomnaża swój majątek budując kolejne zakłady przemysłowe na terenie Górnego Śląska. Żyje bardzo skromnie, w niewielkim domku w Rudzie, mimo swojego bogactwa spędzając czas w samotności. Ludzie szepczą że to diabeł pomaga kalekiemu przemysłowcowi, unikają go jak tylko potrafią, z wyjątkiem małej Joanny która kruszy serce Karola. Po jego śmierci majątek jest pomnażany przez zarządców a dziewczynka, której życie jest zagrożone, ukrywana aż do osiągnięcia pełnoletności. W 1858 roku wychodzi za mąż za Hansa Ulricha von Schaffgotsh, zubożałego członka arystokratycznego rodu. Małżeństwo dla obu stron jest awansem i interesem, ale okazuje się także szczęśliwe i pełne miłości. W 1863 roku hrabia kupuje dla żony pałac w Kopicach, a jego przebudowę zleca architektowi Karolowi Lüdecke. Powstaje przepiękna rezydencja otoczona wspaniałym parkiem, gdzie Joanna i Hans Ulrich wraz ze swoim potomstwem spędzają swoje najpiękniejsze chwile. 21 czerwca 1910 roku Joanna Gryzik-Schaffgotsch umiera w Kopicach i zostaje pochowana w tamtejszym mauzoleum. Pięć lat później dołączy do niej mąż. Pałac przetrwał w wojennej zawierusze bez większych strat, ale w 1958 zostaje podpalony, co pieczętuje ostatecznie jego los. Zwłoki Joanny i pozostałych członków rodu w 1945 roku wywleczone z grobowców i zbeszczeszczone przez przesiedloną do Kopic ludność. Nie żałuje ona także pałacu, który stopniowo jest dewastowany i rozkradany aż do momentu gdy nowy właściciel wynajmuje ochronę i grodzi ruiny siatką. Teraz jedynym zagrożeniem jest już upływający bezlitośnie czas i ludzka bezczynność.






Ten zabytek należy do najbardziej znanych i lubianych przez turystów miejsc w Polsce. W sezonie letnim przed zamkniętą bramą zjawiają się tłumy aby chociaż na chwilę spojrzeć na smętnego trupa jaki pozostał z dawnej, pełnej przepychu i elegancji, rezydencji. Przepięknie odbija się ona w wodach stawu i robi ogromne wrażenie od strony wsi. Wieże, wieżyczki, sterczyny, ozdobne rzygacze, wysokiej klasy detal kamieniarski, doskonała kompozycja bryły sprawiają że ucieka ona od banału jakim bardzo często jest XIX-wieczny neogotyk. Gdy dodamy do tego spójne architektonicznie zabudowania gospodarcze wokół oraz rozległy park z zachowanymi częściowo budowlami, które dawniej go zdobiły, mamy obraz doskonałości w starym stylu.






Niestety, sporo rzeczy musimy sobie wyobrazić, drugie tyle przemilczeć ponieważ to tylko cień dawnej świetności jakby dawni właściciele rzucili klątwę na całą wieś, bo przypomina ona dzisiaj śmietnik w ładnym opakowaniu. W centrum stoi pałac-ikona, na złość miejscowym urzędnikom, odwiedzany przez tysiące ludzi rocznie, chociaż nie ma możliwości wejścia na jego teren. Można go podziwiać z odległości, można spacerować po pięknym parku i pomarzyć że kiedyś wszystko będzie wyglądało jak dawniej. Niestety, to tylko senne majaki, które nigdy się nie spełnią bo odeszły już czasy księżniczek, kopciuszków i milionerów w cylindrach. Po tamtym świecie pozostały jedynie ograbione ruiny których nikt tak naprawdę nie potrzebuje i nikogo nie stać aby je odbudować. Rachunek ekonomiczny jest brutalny, a potrzeba otaczania się pięknem jest traktowana w czasach powszechnej brzydoty i tandety jak fanaberia. Sterty śmieci w parku, stare zabudowania oblepione szopkami i najgorszymi budami, zniszczone ozdobne mury, ruiny, to obraz współczesnych Kopic i ich okolic. Tego nie można pomijać patrząc jedynie na sam pałac i jego stare fotografie. Tamten świat nigdy nie wróci, nawet jeżeli znajdzie się ktoś kto odbuduje w uproszczonej formie ten piękny zabytek.






Jeżeli ktoś jednak wierzy w cud niech spojrzy na tablicę przed pałacową bramą...


12 komentarzy:

  1. Anonimowy4/12/2015

    O wrocławskim pałacu śląskiego Kopciuszka zob. http://www.fotoeskapada.pl/wroclaw/140-palackopciuszka.html

    OdpowiedzUsuń
  2. Anonimowy4/12/2015

    smutek i bezsilność :(

    OdpowiedzUsuń
  3. Admin: Jestem w stanie przywrócić pałac w Kopicach do jego świetności. TYLKO KTO MI SPEŁNI TAKIE MOJE DWA WARUNKI? 1. Sprzedaż ruin za jedną złotówkę.2. Zmiana USTAW i praw jakie nadano Konserwatorom Zabytków przez M.K.iD.N. Te tylko tak mało znaczące moje warunki umożliwiłyby odbudowę CAŁYCH KOPIC RAZEM Z PAŁACEM. No to kto mi to załatwi??? Czekam na propozycję.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ta... sprzedaż ruin za 1 zł a potem szybki kredycik pod hipotekę i wyjazd z kasą. To chyba już było, prawda?

      Usuń
  4. Anonimowy4/14/2015

    a jednak wierzę, że cuda się zdarzają.....patrzcie na Wojanów

    OdpowiedzUsuń
  5. Anonimowy4/14/2015

    Nie tyle cuda ile zasada nieprawdopodobieństwa. Niemożliwe też jest prawdopodobne! Piękny obiekt!

    OdpowiedzUsuń
  6. Ale piękny ten pałac, nawet jako ruina robi niesamowite wrażenie.

    OdpowiedzUsuń
  7. Witam,
    szkoda ze nie wiem do kogo pisze ... ? nie znalazlem tutaj zadnego impresum ...
    pozwolilem sobie na FB (Palac w Kopicach) opublikowac linka i dwa zdjecia do artykulu o palacu twojego autorstwa.
    Zdjecia sa bombowe. Jakosc wskazuje chyba na technike HDR ?
    Chetnie zapytam kiedy byly wykonane ? w tym roku ?
    Dziekuje za zainteresowanie tematem i pozdrawiam serdecznie
    J.M.Skop

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Bardzo proszę o kontakt: poczta@zabytkidolnegoslaska.com.pl . Dziękuję za miłe słowa. Zdjęcia robione w zeszły weekend.

      Usuń
  8. Pokaz filmu dokumentalnego "Prawda ponad wszystko. Opowieść o ks. Dzierżonie"
    w reżyserii Teresy Kudyby


    Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Kopicach
    niedziela, 28 maja, godz. 16.00


    Film otrzymał Grand Prix na Festiwalu Filmowym Mediatravel oraz nominację do Polsko-Niemieckiej Nagrody Dziennikarskiej.

    Film o największym pszczelarzu świata, ks. Janie Dzierżonie nieprzypadkowo prezentujemy w Kopicach. Bowiem właśnie tutaj zostało założone przez ks. Dzierżona - "Księcia pszczół" i "Kopernika ula" pierwsze na świecie Śląskie Towarzystwo Pszczelne 11 lutego 1847 roku, które zgromadziło ponad 300 uczestników.

    Prezentacja filmu "Prawda ponad wszystko" jest okazją do zainicjowania projektu ratowania mauzoleum rodziny von Schaffgotsch.

    OdpowiedzUsuń
  9. W niedzielę 30 kwietnia 2017 roku, dzień po 175-rocznicy urodzin Joanny Gryczik von Schomberg Godulla w kościele parafialnym w Kopicach odbyła się msza święta poświęcona pamięci jednej z najbardziej zasłużonych kobiet w dziejach Górnego Śląska. Johanna, dziewczyna z Poręby (dzielnica Zabrza), nazywana„śląskim Kopciuszkiem”, zapisała się w historii Śląska jako cudowne dziecko, które dzięki pomocy przedsiębiorcy Karola Godulli stała się dziedziczką jego fortuny. Joanna przez całe życie pamiętała o swoich korzeniach: gdy przyjęła tytuł hrabiowski Schomberg-Godulla, a także po ślubie z Hansem Urlichem von Schaffgotsch. Hrabina mówiła śląską gwarą w domu i pośród ludzi dla niej pracujących, dbała o nich wspierając swoją szczodrą ręką. Była fundatorką między innymi kościoła w Szombierkach, w Goduli; fundowała szkoły, przytułki, dofinansowywała klasztory. Do dziś w Szombierkach (dzielnica Bytomia), czy w Goduli (dzielnica Rudy Śląskiej) wspomina się dobrodziejkę z wielkim szacunkiem. Jedna ze szkół w Rudzie Śląskiej została nazwana imieniem Johanny.
    15 listopada 1858 roku Joanna wyszła za mąż za hrabiego Hansa Urlicha von Schaffgotsch. Ten ród ma wielkie zasługi dla Śląska. Małżonkowie osiedli na pograniczu Górnego i Dolnego Śląska - w Kopicach, nieopodal Grodkowa.
    Protoplasta rodu Schaffgotschów przybył z Miśni wraz ze św. Jadwigą Śląską (żoną Henryka Brodatego). Męstwo Schaffgotschów można było też poznać w czasie wojen śląskich, gdzie hr. Hans Urlich von Schaffgotsch był jednym z głównych generałów Wallensteina. We krwi Schaffgotschów płynie krew Piastów brzesko-legnickich, co do dnia dzisiejszego widać w herbie rodu.
    Joanna została pochowana w mauzoleum przy kościele w Kopicach. W latach powojennych szczątki hrabiny były wielokroć profanowane i wyrzucone poza grobowiec. Dopiero w latach siedemdziesiątych została pochowana we wspólnej mogile, opisanej skrótowo: Familia Schaffgotsch.
    Po mszy w kościele Podwyższenia Świętego Krzyża Kopicach, odbytej w intencji zmarłych Joanny i Hansa Schaffgotschów, odbyło się spotkanie na plebanii, gdzie ks. proboszcz Jarosław Szeląg przewodniczył spotkaniu dot. remontu mauzoleum oraz ekshumacji rodziny Schaffgotsch. W działania inicjujące prace organizacyjne zaangażowali się: Teresa Kudyba – reżyserka, dokumentalistka dziejów śląskich pałaców, Alicja Biesaga – dyrektor Biblioteki Miejskiej w Grodkowie, Maciej Mischok – historyk, współzałożyciel Centrum Wspierania Polskiego Biznesu, Jan Naściuk – pasjonat dziejów Kopic z Niemodlina.
    Założeniem grupy jest pozyskanie środków na remont mauzoleum. Na stronie internetowej parafii w Kopicach www.parafiakopice.pl jest wyodrębnione konto na remont kaplicy. W załączeniu podajemy dane konta:
    Remont kaplicy Schaffgotschów nr. 98 8870 0005 2001 0030 4078 0013, Swift: POLUPLPR
    W najbliższych dniach mauzoleum zostanie wpisane w rejestr zabytków, gdyż jako jedyny obiekt w obszarze pałacowo-parkowym Kopic nie był objęty opieką konserwatorską.



    OdpowiedzUsuń
  10. https://pomagam.pl/sqck1duh

    OdpowiedzUsuń

Administrator strony nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy.