5/23/2012

Dziurawy rejestr (1)

Rejestr zabytków to wykaz obiektów uznanych za zabytki na podstawie decyzji wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Wpis do rejestru zabytków jest jedną z form ochrony zabytków w Polsce. Rejestr zabytków dla obiektów z terenu danego województwa prowadzi właściwy Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Wpis do rejestru zabytków jest działaniem administracyjnym prowadzonym przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (WKZ) na wniosek strony – właściciela obiektu, lub z urzędu – bez wniosku strony ani też zadeklarowanej jego zgody. Przed dokonaniem wpisu prowadzone jest postępowanie przygotowawcze polegające na gromadzeniu informacji i materiałów dokumentacyjnych, które potwierdzają wartość danego obiektu m.in. w wyniku oględzin obiektu. Postępowanie to zakończone jest wydaniem przez WKZ decyzji, która – o ile strony nie wnoszą sprzeciwu czy uwag – nabiera mocy prawnej i zabytek otrzymuje numer rejestru zgodny z kolejnym zapisem w księdze rejestru zabytków.

Obiekt może zostać wykreślony z rejestru, gdy uległ on zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Z rejestru zabytków wykreśla się również obiekty, które wpisane zostały do inwentarza muzeum, lub weszły w skład narodowego zasobu bibliotecznego[3]. Decyzje o skreśleniu obiektu z rejestru zabytków wydaje Generalny Konserwator Zabytków działający w imieniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Są to jednak przypadki wyjątkowe.

Rejestr zabytków jest stale uaktualniany i tak np. w roku 2006 wpłynęło 805 decyzji o wpisie do rejestru zabytków nowych obiektów lub zespołów, 65 decyzji o skreśleniu z rejestru zabytków lub ich części i 727 postanowień o zmianach dotychczasowych decyzji. Rejestr ten publikowany jest m.in. przez Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID), dawniej Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, przy czym publikowany na stronie NID rejestr odpowiada stanowi z dnia aktualizacji spisu, a nie z dnia odwiedzenia strony.


źródło definicji: Wikipedia

Wchodzimy na stronę Narodowego Instytutu Dziedzictwa i pobieramy plik dla województwa dolnośląskiego. Pierwszy rzut oka na rejestr i widać jak chronione są zabytki na tym terenie. Trudno powiedzieć czy wynika to z błędów edycyjnych, czy to zwykłe literówki, ale przecież ten dokument trzeba traktować poważnie. Okazuje się że w epoce internetu, gdy zdjęcie każdego obiektu możemy zobaczyć w kilka sekund, konserwator zabytków dla wybranego rejonu jest osobą najmniej poinformowaną. Mnożą się błędy i znaki zapytania na które odpowie średnio zorientowany turysta. Niestety, w rejestrze brakuje kilku cennych obiektów, które tak naprawdę w ten sposób pozbawiono jakiejkolwiek ochrony. Pozostaje mydlenie oczu, że znajdują się w gminnej ewidencji zabytków, która tak naprawdę nie chroni niczego. Czy to brak czasu konserwatora, czy brak chęci, czy rejestr na stronie NID jest tak samo nierzetelny jak ludzie zajmujący się ochroną zabytków ?


Stare Jaroszowice 
powiat bolesławiecki

- kościół Niepokalanego Poczęcia NMP, 1385, XIX, nr rej.: 433 z 16.12.1958  oraz 663/J z 11.04.1981
- cmentarz przy kościele, nr rej.: A/2156/1020/J z 15.03.1990
- cmentarz ewangelicki z zespołem nagrobków i grobowców (nieczynny), 1855,  nr rej.: 1037/J z 19.05.1990


Jakim cudem wpisany został cmentarz ewangelicki z XIX wieku, a nie wpisano stojących w tym miejscu ruin kościoła, również z XIX wieku wie chyba tylko autor. Nie zauważył dość sporego kościoła, czy uznał, że ruiny nie warto ratować ?


Modła 
powiat bolesławiecki 

- zespół pałacowy, XVI, XVIII-XIX:
- pałac, nr rej.: 453 z 3.06.1957 (brak dec.NID)
- park, nr rej.: 659/L z 15.06.1985

Gdy wpisywano do rejestru park w 1985 roku, nie było trudno zauważyć, że pałac praktycznie nie istnieje. Mimo wpisu do rejestru zabytków został rozebrany. Do dzisiaj przetrwały tylko kawałki murów parteru.




Gościszów
powiat bolesławiecki  


- kościół par. p.w. MB Częstochowskiej, XIII-XIX, nr rej.: A/876/857 z 23.02.1961
- zespół zamkowy :
- ruina zamku, XIV, 1603, 1848-56, nr rej.: A/874/403 z 24.11.1956 (dec.pałac)
oraz 451 z 16.12.1958 (dec.zamek wodny)
- spichrz, XVII, nr rej.: A/877/1296 z 11.05.
- park, 1860, nr rej.: A/875/892/J z 27.02.1987
- dom nr 200, XVIII/XIX, nr rej.: 2000 z 23.05.1972

Trudno zrozumieć dlaczego osobno wpisywano pałac i osobno zamek, jeżeli jest to praktycznie ta sama budowla. Nie wiadomo, co oznacza lakoniczne słowo "spichrz" - prawdopodobnie chodziło o budynek bramny. Z tego wynika że w rejestrze brakuje: renesansowego budynku folwarcznego z resztką dekoracji sgraffitowej, renesansowych bram na folwark z resztką dekoracji sgraffitowej, tak zwanego Domu Kawalera z XIX wieku, budynków folwarcznych z XIX wieku, ruin barokowego kościoła ewangelickiego z XVIII wieku! Nie wiadomo gdzie wylądował średniowieczny pręgierz. Być może jest w spisie zabytków ruchomych. Nie ma słowa o renesansowym dworze na drugim końcu wsi i o spichlerzu, po którym pozostały jedynie gruzy. Jak można było wpisać do rejestru sam zamek, bez otoczenia ściśle związanego z jego historią, tego nie wie nikt. Efekt tego jest taki, że budynki dzielą granice działek, a przed fasadą pałacu jak gdyby nigdy nic wybudowano dom jednorodzinny. Ślepota ? Niewiedza ? Ignorancja, czy celowe działanie ?


Przystronie 
powiat dzierżoniowski

- ruina wiatraka, XIV ?, nr rej.: 750 z 26.09.1960 (nie istnieje ?)


Pisownia oryginalna i dość często pojawiająca się w spisie - służby odpowiedzialne za ochronę zabytków nie wiedzą czy zabytek istnieje. Całkiem dobrze zachował się pałac z XVIII/XIX wieku. Widocznie nie jest w oczach konserwatora na tyle cenny, aby go chronić. Jeżeli nie są cenne budowle renesansowe w Gościszowie, to w sumie może być w tym jakaś metoda.


ciąg dalszy niestety nastąpi...

12 komentarzy:

  1. Anonimowy5/25/2012

    Z tego co wiem to aktualne wykazy zabytków są podane nie na stronach NID-u, lecz na stronie WUOZ, w kartach odsylajacych do poszczegolnych delegatur i powiatów, więc może proszę się zapoznać najpierw z tymi informacjami...poniżej przesylam link:http://wosoz.ibip.wroc.pl/public/?id=92696

    OdpowiedzUsuń
  2. Anonimowy5/25/2012

    Z reszta, jak sami Państwo wyczytaliście z ustawy, wykazy zabytków są prowadzone przez WKZ, więc może tam właśnie należy szukać...?

    OdpowiedzUsuń
  3. W tych wykazach wymienione obiekty się znajdują, jednak nie są wpisane do rejestru zabytków. Wykaz zabytków w praktyce nie oznacza nic. Jeżeli coś się liczy to rejestr. Gościszowa nie ma wcale, tak na marginesie.

    OdpowiedzUsuń
  4. Anonimowy5/25/2012

    wykazy zabytków oznaczają całkiem sporo, gdyż są podstawą do wielu innych działań, np. tworzenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. zaś o wpisie obiektów do rejestru decydują specjaliści i nie wszystkie obiekty mogą i powinny być do rejestru wpisane.

    OdpowiedzUsuń
  5. Anonimowy5/25/2012

    http://wosoz.ibip.wroc.pl/public/?id=92694

    gmina nowogrodziec, zakladka na dole arkusza excel

    OdpowiedzUsuń
  6. Anonimowy5/25/2012

    powiat bolesławiecki, oczywiście

    OdpowiedzUsuń
  7. W Polsce chronione są tylko zabytki rejestrowe, a nawet one są niszczone i burzone bezkarnie. Tak to wygląda w praktyce, a wykaz nawet w teorii niewiele znaczy. Wymienione we wpisie przypadki są jednak dość kuriozalne, gdy wpisuje się cmentarz bez kościoła, lub zamek bez otoczenia z tego samego okresu. Jeżeli budynek uznawany jest za zabytek powinien być w rejestrze. Na pewno powinny w nim być renesansowe dwory, barokowe kościoły i wiele innych.

    OdpowiedzUsuń
  8. Rzeczywiście. Gościszów jest. W rejestrze są jednak obiekty wymienione przez NID. Efekty takiego podejścia do zabytku są na miejscu widoczne w postaci zniszczenia pewnego założenia zabytkowego.

    OdpowiedzUsuń
  9. Anonimowy5/25/2012

    niekoniecznie bydynek ktory jest zabytkiem powinien byc w rejstrze bo definicja zabytku jest niezwykle szeroka i wartosciowanie jest niezbedne. nie o tym zreszta mowa. podaliscie Panstwo, ze wymienione przez Was obiekty nie są chronione, podczas gdy nie jest to prawdą. nie chcę wywoływac szerszej dyskusji, gdyz nie o to tu chodzi, chciałam zwrócic uwagę na błąd.
    poza tym wykaz powoduje, ze:
    - w przypadku jakichkolwiek działan inwestycyjnych przy obiekcie lub w nim, proj. budowlany uzgadnia konserwator
    - wykaz jest podstawa do objecia ochrona danych obiektow i obszarow w miejscowym planie, który jest dokumentem prawnym

    poza tym prosze sprawdzic ten Gościszów

    OdpowiedzUsuń
  10. Anonimowy5/25/2012

    przepraszam ale wolno piszę... :)

    OdpowiedzUsuń
  11. Według wykazu konserwatora:

    kościół pw. MB Częstochowskiej - A/876/857
    zamek książęcy-ruiny - A/874/403
    spichlerz-budynek bramny - A/877/1296
    park w zespole - A/875/892/J

    Czyli to samo co w NID. Reszta w wykazie. Gołym okiem widać, że w tym przypadku mamy do czynienia z zespołem zabytków (park jest nawet tak opisany). Nie ma mowy w tym przypadku o wartościowaniu i wpisywaniu osobno zamku, a pominięciu ściśle z nim związanego folwarku.

    Podobnie w przypadku kościoła w Starych Jaroszowicach.

    OdpowiedzUsuń
  12. Może nie tyle, nie ma mowy, co nie ma podstaw :) Wykaz, rejestr itd. to teoria. Praktyka pokazuje że każdy z tych instrumentów nie ma znaczenia. Warto jednak zadbać na tyle, na ile to możliwe, żeby ratować.

    OdpowiedzUsuń

Administrator strony nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy.